Herdenkingsboekje
'60 jaar Historisch Genootschap'

In 1996 werd ter gelegenheid van het 60 jaar bestaan van het Historisch Genootschap 'Jan Adriaensz. Leeghwater' (thans Historisch Genootschap Beemster) een herdenkingsboekje uitgegeven. Het boekje werd door drukkerij Hoogcarspel in een oplage van 1.000 stuks geproduceerd.
Redactie: Geert Heikens
Advies: G.Köhne

De inleiding
Op 21 april 1996 is het zestig jaar geleden dat het historisch genootschap "J.A. Leeghwater" opgericht werd. Reden voor het bestuur om (nog) eens terug te blikken. Geheel passend bij de activiteiten van een historische vereniging.
Het accent bij onze verhalende terugblik ligt op de oudste periode. We staan in het eerste hoofdstuk uitvoerig en gedetailleerd stil bij de mensen en initiatieven van 'het eerste uur'. Deze beschrijving eindigt bij de aankoop van het huidige pand Betje Wolff. In de overige hoofdstukken nemen we grotere stappen door de geschiedenis. Om te eindigen in hoofdstuk 5 bij de nieuwe uitdaging voor de 21-ste eeuw: de mogelijkheid tot aankoop en restauratie van de stolp "Westerhem" en inrichting hiervan tot een agrarisch museum. We hopen met dit schrijven de belangstelling van de lezer voor het museum en de aktiviteiten te trekken of te hernieuwen.
Het Bestuur.

Hoe het allemaal begon
We schrijven 1936. De Beemster is alweer in de ban van komende Polderfeesten. Het Feestcomité onder leiding van voorzitter D. Nobel (de latere dijkgraaf) is druk in de weer met de voorbereiding van verschillende aktiviteiten in het feestjaar 1937. Dan immers is het 32 5 jaar geleden dat de Beemster een polder werd. Dat heuglijke feit wordt elke kwart eeuw uitbundig gevierd.
Het Feestcomité heeft enkele inwoners met een brede belangstelling voor de geschiedenis en het natuurschoon van de Beemster gevraagd om tijdens de Feestweek een hieraan gewijde tentoonstelling in te richten. Het zijn de heren W.A. Porte, hoofd der school in Middenbeemster, G. Köhne, kwekeling met akte in Noordbeemster en P. Zeeman, volontair op de gemeentesecretarie.

De Schouwschuit,
Porte is voorzitter van het Nutsdepartement, de tweede is actief lid van de oudleerlingen-vereniging van de Ulo school D.U.V. (De Ulo Veteranen), die geregeld gezellige en leerzame avonden organiseert. Samen met de derde hoofdpersoon wordt van 1936 tot 1939 het maandblad voor "de Beemster en wijde omgeving", genaamd De Schouwschuit, uitgegeven. Bij het voorbereiden van de tentoonstelling vervult dit maandblad een belangrijke rol.
Initiatiefnemers
Deze initiatiefnemers zijn enthousiast over dit plan omtrent de tentoonstelling. Ervaring van drie jaar geleden in de Schermer heeft echter geleerd dat veel van het tentoongestelde materiaal na afloop verkocht wordt aan particulieren en daarmee voorgoed verdwijnt.
Daarom wordt dit verzoek uitgebreid tot de "oprichting van een vereniging of stichting welke tot doel zou hebben het cultuureigene, historisch-bijzondere enz. van deze omgeving meer onder de ogen van de bevolking te brengen of voor het nageslacht te bewaren". Het Feestcomité heeft geen enkele moeite met deze uitbreiding mits er maar geen financiële aanspraak gemaakt wordt op het budget van het Comité.
Op 21 april 1936 komen de initiatiefnemers met enkele sympathisanten bijeen in het tegenover het Heerenhuis gelegen etablissement " Het Bonte Paard" om het idee gestalte te geven. Er wordt een voorlopig bestuur gekozen bestaande uit: W.A. Porte voorzitter, G. Köhne secretaris, P. Zeeman penningmeester en de leden C. P. Hartog en Jac. de Hart. Niet veel later uitgebreid met N. Groot en A. Weder.

Naamgeving
Het is de heer de Hart die met een voorstel tot naamgeving komt. Het historisch genootschap moet zich uitstrekken over het midden-noordhollands gebied, ( ... ) "daar waar de beroemde molenmaker en ingenieur jan Adriaensz. Leeghwater zo zeer zijn stempel op heeft gezet. Wie anders dan deze man kon zijn naam lenen aan het genootschap.
Tijdens deze bijeenkomst wordt de voorlopige contributie vastgesteld op één gulden per jaar en bezoekers van het museum zouden voor een dubbeltje naar binnen mogen. Kinderen en scholieren betalen half geld!
De eerste Algemene Ledenvergadering wordt gehouden op woensdag 19 mei 1937 in café " Het Bonte Paard" van uitbater jan Beunder. Een historische datum, want op die dag is het op de kop af 325 jaar geleden dat de Beemster helemaal droog was bevonden.

2004
Nu, alweer in de 21ste eeuw, is er sinds 1996 heel wat gebeurd in de geschiedenis van het Historisch Genootschap, dat sinds 2002 de naam Historisch Genootschap Beemster draagt. Zo is de Schouwschuit weer herrezen onder de nieuwe naam 'De Nieuwe Schouwschuit. Met grote eerbied wordt gedacht aan één van de toenmalige oprichters Gerit Koene, die zich meer dan vijftig jaar heeft dienstbaar gemaakt met het doorvertellen en vastleggen van de geschiedenis van de Beemster in het algemeen en die van het Historisch Genootschap in het bijzonder.

Henk Tol
Maar ook aan Henk Tol, die behalve als museumbeheerder van Betje Wolff, artist en kunstenaar, veel voor de historie van de Beemster heeft betekend, bewaren we de beste herinneringen. Helaas overleed Henk in 1987 op veel te jonge leeftijd.