"Leven van de Wind"
Een nieuw Molenboek,
uitgegeven door de Provinciale Molencommissie Noord-Holland

Medio oktober werd een nieuw Molenboek gepresenteerd door de Stichting Uitgeverij Noord-Holland. Het is een fraaie uitvoering en alle molens van Noord-Holland zijn er in terug te vinden, zo ook de inmiddels nagenoeg aftandse korenmolen 'De Nachtegaal' aan de Hobrederweg in Middenbeemster. Al bestaan er plannen om deze molen nog voor het 400 jaar bestaan van de Beemster gerestaureerd te krijgen, er zit nog niet veel schot in, want er moet natuurlijk heel veel subsidie losgepeuterd worden en die beurzen lijken maar heel slecht getrokken te kunnen worden.

De foto's op de pagina van De Nachtegaal in het boek spreken daarom boekdelen. Beemster zou zich moeten schamen dat dit trotse stukje geschiedenis, herinnerend aan de glorietijd van de droogmaking en de rijke oogsten, die er mee verwerkt werden, er nu zo vervallen bij staat.
En het is inmiddels al weer erger geworden. Het zeil, dat al een poos geleden over de kap gespannen werd om te voorkomen dat hemelwater nog meer schade aan het interieur aanricht, is inmiddels ook al weer aan flarden gewaaid en nu is er zelfs al sprake van dat de hele bovenkant plus wat er overgebleven is van de wieken, er af gehaald zullen worden.

Als dit boek, zeg maar over zo'n honderd jaar antiquarische waarde heeft gekregen, zal dat nog steeds vermelden dat de korenmolen De Nachtegaal er in de jaren rond de eeuwwisseling van de 20ste naar de 21ste eeuw zeer ernstig in verval was. Zou de molen het dan toch hebben gered en nog steeds kunnen draaien? De "Stichting tot Behoud van Molen De Nachtegaal" is achter de schermen nog druk bezig om dat voor elkaar te krijgen, maar ambtelijke molen draaien nu eenmaal zeer langzaam.

Het droevig verhaal over de Nachtegaal anno 2007 in het molenboek
(Voor de duidelijkheid maar even overgetikt)

De molen, bouwjaar 1704, een achtkante grondzeiler, type korenmolen staat stil. De plek is eigenlijk maar matig. Onmiddellijk naast en ten oosten van de molen is hinderlijke bebouwing in de vorm van paardenstellen/werkplaats. Dit erf omzoomd door bomen. Slechte windrichting voor de molen. Ook belevingswaarde niet groot meer. Verder veel jonge aanplant.
Het staande werk: 0.70 m hoge penanten met veldmuurtjes. Geen ondertafelement. Houten, riet gedekt achtkant met twee bintlagen. Eén veldkruis per veld, later versterkt met een extra kruis per veld, Er is een los bint zonder korbelen voor de lagering van de tappen van de steenspillen. Kap met riet gedekt.
Kruiwerk: Engels met 29 rollen, aangebracht na 1980) Staart met kruirad.
Gaande werk en inrichting: op de eerste zolder twee koppels maalstenen; tweemaal 16der kunststeen. Niet bedrijfsvaardig, maar meubeltoonzaal.
Overbrengingsverhoudingen: beide 6,10.
Wiekenkruis: bovenas: gietijzer, fabr. Prins van Oranje te 's Gravenhage, nr. 993. Gestoken rond 1885. Gegoten voor en afkomstig uit De Meerkat.
Binnenroede: Burger geen nummer (1973); 22,00 m; kaal - was oud-Hollands
Vang en blokkeringen: Stutvang met vier stukken in scharnierend verband; vangbalk met klamp. Pal.
Versierselen, opschriften en inscripties: Baard met 'Anno 1704'. In het bovenwiel: 'R.Knijn 1961' . In het spoorwiel '1704'. Op één van de onderste veldregels in spiegelschrift 'Mateus van der Lee 1833, C.Bijman M.vd Lee K.D. Wit'. In het boventafelement 'J.B.K.1971'.
Bijzonderheden
Het boventafelement en de kap zijn afkomstig van binnenkruier De Meerkant, die de afdeling Hoge Kol van de Beemster bemaalde en rond 1885 werd gesloopt. Enkele legeringsbalken en korbelen van de bovenste bintlaag zijn gemaakt van houten molenroeden en zo te zien later ingebracht. Kort na WO II is de kap verkleind tot een beter model en is de bovenas, draaiende voor, ingekort. Tot 1950 had de molen een halfzolder, maar om met een vrachtauto in de molen te kunnen komen is deze verwijderd en zijn de stenen een zolder hoger geplaatst, werd een betonvloer gestort en werden inrijdeuren aangebracht. De molen verkeert zowel in- als uitwendig in zeer slechte staat. De roeden zijn inmiddels kaal gezet. Er zijn vergevorderde plannen tot verplaatsing van de molen over circa 50 m, waarna op zijn oorspronkelijke plaats een nieuwe meubeltoonzaal zal worden gebouwd.

Verkrijgbaar
Toch is dit een prachtig boek, waar wel hele mooie (gerestaureerde) molens staan. Meer informatie op de website. Voor molenliefhebbers misschien een must om aan te schaffen. Het is bij de boekhandel te bestellen.
Wat betreft meer informatie over De Nachtegaal: kijk ook eens op de website van de Stichting tot Behoud van molen De Nachtegaal