Middenbeemster, 1 april 2010

Tijdens de jaarvergadering van het Historisch Genootschap Beemster op 25 maart 2010 werd voor alweer de achtste keer de HGB complimentprijs aangeboden. Deze prijs wordt uitgereikt aan die persoon, die in dat jaar een echt compliment verdient voor een actie of verdienste die waardevol is voor de cultuurhistorie in de Beemster. Dit jaar ging de prijs naar het echtpaar Oostwouder, Ria en Jaap. Zij hebben op een stuk land naast hun boerderij aan de Jisperweg een boerenboomgaard naar historische waarde in ere traditie hersteld.

Hoe zij op het idee kwamen? Ria is natuurlijk altijd al geïnteresseerd in tuinieren, in het bijzonder haar eigen boerentuin, waar ze tijdens de Open Tuinendag graag publiek in laat kijken.
Tijdens de Open Dag in juni 2009 viel, zomaar midden in het land, het bordje op met de plattegrond van de voormalige buitenplaats Reigersbosch zoals die in 1644 op deze plek moet hebben gestaan, inclusief de boomgaard. Dat is nu nog bekend, omdat Daniel van Breen op een uit 12 delen bestaande koperen etsplaat alle toen bestaande buitens, boerderijen en alles wat zich daar omheen bevond nauwkeurig in kaart had gebracht.
Die etsplaat is bewaard gebleven en hangt na omzwervingen nu in de commissiekamer van het Gemeentehuis in Middenbeemster.

Singel
De plaat is vele malen afgedrukt en in ware grootte opgenomen in De Kroniek van de Beemster, die in 1981 werd uitgegeven. Ook bezoekers van Betje Wolff kunnen er niet omheen, want de kaart hangt levensgroot aan de muur in de hal.
Maar dat even terzijde. Het is wonderbaarlijk om te zien hoe op die kaart op binnenkavel nr. 36 alle boompjes in de boomgaard van Reigersbos uit 1544 ingevuld zijn en het zijn er 48!... Precies het aantal, dat Ria en Jaap er weer in zullen planten. In de herfst van 2009 hebben ze er al een dozijn hoogstam fruitbomen geplant en de rest komt dit najaar.
Een boomgaard van toen was niet compleet zonder singel er omheen en dat is wat de Oostwouders in eerste plaats gedaan hebben: een singel graven. Daaromheen komen rondom essen te staan en die rij bomen is ook zichtbaar op de ets van Van Breen.

Het Reigersbosch
En op de plek, waar toen de buitenplaats Het Reigersbosch stond, bevindt zich nog steeds een boerderij, die natuurlijk onlangs door Ria en Jaap van een naambord met de originele benaming werd voorzien. Daarvoor hebben ze de hulp ingeroepen van Dirk van Berge, miniatuurmaker en kunstschilder.
Voor het uitzoeken van historische hoogstamfruitbomen hebben ze natuurlijk ook een deskundige in de arm genomen: Henk Houtman, die alles van appeltjes en peertjes weet. Samen hebben ze een lijst opgesteld, variërend van Dirkjesperen tot karmozijn en framboos appeltjes, Hedelfinger kersen, Reine Claude Verte pruimen... er komt geen één dezelfde boom in de boomgaard.

Dirkjespeer, een vroege zomerpeer	Hedelfinger, mogelijk door de Romeinen meegebracht vanuit Anatolia	Api Noir, een klein sierappeltje	Reine Claude Verte, stamt uit de 16de eeuw

Nog wat meer gegevens
De boomgaard van Oostwouder heeft dus wel iets van de Collectieboomgaard van de POM op de hoek van de Volgerweg en de Middenweg. Het verschil zit 'm er in, dat in de boomgaard van Reigersbosch alleen hoogstamfruitbomen komen. Die moeten minstens 12 m van elkaar af staan, dus vergen een grotere ruimte. De oppervlakte van de boomgaard is 110 x 80 m; met de singel en de essenbomen beslaat het geheel een oppervlakte van 1.25 ha. De gracht, die moest worden gegraven is 380 m lang.
Rechts de achterkant van het prachtige wandbord, gemaakt door de Beemster keramist Bob Ernstig

"We hebben ze niet speciaal uitgezocht op lekker, maar vooral op mooi", aldus Ria. "We willen een boomgaard met mooie kleuren en vormen. Het is gewoon voor ons plezier en ook voor hun schapen, die van de afgevallen appels en peren zullen mogen snoepen."
Maar ja, zover is het nog niet. Misschien dat volgend voorjaar de eerste voorzichtige bloesem bewonderd mag worden. Tot zo lang genieten Jaap en Ria van de prachtige luchtfoto, die ze ook nog kregen aangeboden en waarop de boomgaard met de boerderij op de hoek van de Volger- en de Jisperweg gekiekt zijn. De foto komt te hangen in de voormalige stal, die nu als hobbyruimte is ingericht, maar waar bezoekers van de Open Tuinendag worden ontvangen.

Ze vinden het heel erg leuk, dat ze deze waarderingsprijs kregen, omdat ze er toch een hele hoop idealisme en werkkracht in hebben gestopt. Eigenlijk was het ze een beetje tegengevallen dat Des Beemsters, de organisatie die het Werelderfgoed Beemster promoot, zo weinig enthousiasme voor hun plannen bleek te kunnen opbrengen.
Toen ze zich op aanraden van Henk Houtman tot Landschap Noord-Holland wendden, bleken ze daar bijna met gejuich te zijn binnengehaald. Alles kon en de subsidie voor hun project was binnen de kortste keren geregeld.
Het is heel bijzonder dat er weer zo'n oude boerenboomgaard met een singel er omheen in de Beemster komt. Beemster telde er nog maar één:, die van Overrijp aan de Oost Ringdijk.

Ja, en nu is het dus maar wachten op de nog bestelde bomen, die in het najaar zullen arriveren. Ze staan al klaar op de kwekerij; het houten bruggetje dat toegang tot de boomgaard geeft, gaat binnenkort geplaatst worden.

Dit verhaal gehoord en gelezen hebbend, zullen velen bijna niet kunnen wachten tot de Open Tuinendag die op 12 en 13 juni weer gehouden zal worden. Ze kunnen dan het verhaal uit de mond van Jaap en Ria zelf horen. En al is de nieuwe boerenboomgaard dan nog wel kaal, de Beemster boerentuin rond boerderij 'Het Reigersbosch' zal dan zeker wel weer volop in bloei staan.